🕊️ นิพพาน

ปฐมนิพพานปฏิสังยุตตสูตร

พระพุทธเจ้าทรงเปล่งพุทธอุทานขณะประทับ ณ พระเชตวัน หลังทรงแสดงธรรมีกถาเรื่องนิพพานแก่ภิกษุทั้งหลาย — ทรงบรรยายถึงอายตนะ (นิพพานธาตุ) ที่ไม่มีธาตุดิน น้ำ ไฟ ลม ไม่มีโลกนี้ ไม่มีโลกหน้า ไม่มีการมา ไม่มีการไป ไม่มีการตั้งอยู่ ไม่มีการจุติ ไม่มีการอุบัติ

นิพพานไม่ใช่ความว่างเปล่า

นิพพานไม่ใช่การดับสูญหรือความว่างเปล่าตามที่เข้าใจกันผิดๆ แต่เป็นการดับไม่เหลือแห่งกิเลส ตัณหา และอุปาทาน เป็นสภาวะที่พ้นจากการปรุงแต่ง (อสังขตธรรม) ผู้บรรลุนิพพานแล้วยังดำรงชีวิตอยู่ได้ตามปกติ เรียกว่า "สอุปาทิเสสนิพพาน" และเมื่อสิ้นชีวิตจึงเรียกว่า "อนุปาทิเสสนิพพาน"

พุทธอุทาน

"ภิกษุทั้งหลาย อายตนะนั้นมีอยู่ แต่ในอายตนะนั้นไม่มีปฐวีธาตุ ไม่มีอาโปธาตุ ไม่มีเตโชธาตุ ไม่มีวาโยธาตุ ไม่มีโลกนี้ ไม่มีโลกหน้า ไม่มีดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ทั้งสองนั้น เราไม่เรียกอายตนะนั้นว่ามีการมา มีการไป มีการตั้งอยู่ มีการจุติ มีการอุบัติ"

— ขุ.อุ. ๒๕/๗๑ · ปฐมนิพพานปฏิสังยุตตสูตร