พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต · เล่ม ๒๐ · ข้อ ๖๖
⚖️ กาลามสูตร
Kālāma Sutta · เกสปุตติสูตร
พระพุทธเจ้าทรงแสดงแก่พวกกาลามะชาวเกสปุตตนิคม ที่สับสนกับคำสอนของนักบวชหลายสำนัก ทรงให้หลักพิจารณา 10 ประการ ก่อนเชื่อสิ่งใด — บางครั้งเรียกว่า "กฎแห่งความเชื่ออย่างมีเหตุผล"
บริบท — เหตุที่ทรงแสดง
พวกกาลามะกราบทูลว่า มีนักบวชและพราหมณ์หลายสำนักมาสอนที่หมู่บ้าน แต่ละสำนักยืนยันว่าตนถูก และโจมตีสำนักอื่นว่าผิด พวกเราจะรู้ได้อย่างไรว่าใครพูดจริง? — พระพุทธเจ้าทรงตอบด้วยหลัก 10 ประการ
๑๐ สิ่งที่ไม่ควรเชื่อเพียงเพราะ…
มา = อย่าเชื่อ / อย่ายึดเพียงเพราะ…
เล่าลือต่อๆ กัน ไม่รู้ต้นสาย
ทำตามแบบแผนที่สืบทอดกันมา
เขาว่า ได้ยินมาว่า
อยู่ในหนังสือหรือตำรา
คิดว่าน่าจะเป็นอย่างนั้น
อนุมานจากสิ่งที่เห็น
ตรึกตามรูปลักษณ์หรืออาการ
ฟังแล้วถูกใจกับความเห็นของตน
เพราะผู้พูดดูน่าเชื่อ
เพราะเขาเป็นครูหรืออาจารย์ของเรา
แล้วควรเชื่ออะไร?
พระพุทธเจ้าทรงสอนว่า เมื่อรู้ด้วยตนเองว่า —
ธรรมเหล่านี้เป็นอกุศล
มีโทษ นำทุกข์มาให้ ผู้รู้ติ
→ ละเสีย
ธรรมเหล่านี้เป็นกุศล
ไม่มีโทษ นำสุขมาให้ ผู้รู้สรรเสริญ
→ ถือปฏิบัติ
พระพุทธพจน์
"กาลามะทั้งหลาย เมื่อใดท่านทั้งหลายรู้ด้วยตนเองว่า ธรรมเหล่านี้เป็นกุศล ธรรมเหล่านี้ไม่มีโทษ ธรรมเหล่านี้ผู้รู้สรรเสริญ ธรรมเหล่านี้เมื่อสมาทานแล้ว เป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูลและความสุข เมื่อนั้น ท่านทั้งหลายควรเข้าถึงธรรมเหล่านั้นแล้วอยู่"
— อํ.ติก. ๒๐/๖๖ · อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต
