ทีฆนิกาย มหาวรรค · เล่ม ๑๐
🧘 สติปัฏฐาน ๔
Satipaṭṭhāna · มหาสติปัฏฐานสูตร
หนทางสายเอก (เอกายนมรรค) เพื่อความบริสุทธิ์ของสัตว์ ก้าวล่วงโสกะปริเทวะ ดับทุกข์โทมนัส บรรลุนิพพาน — ฐานที่ตั้งแห่งสติ ๔ ประการ
1
กายานุปัสสนา
Body Contemplation
· อานาปานสติ — ลมหายใจเข้าออก
· อิริยาบถ — ยืน เดิน นั่ง นอน
· สัมปชัญญะ — รู้ตัวในอิริยาบถ
· ปฏิกูลมนสิการ — อสุภะ ๓๒
· ธาตุมนสิการ — ดิน น้ำ ไฟ ลม
· นวสีวถิกา — ป่าช้า ๙ หมวด
2
เวทนานุปัสสนา
Feeling Contemplation
· สุขเวทนา — ความรู้สึกสุข
· ทุกขเวทนา — ความรู้สึกทุกข์
· อทุกขมสุข — เฉยๆ ไม่สุขไม่ทุกข์
· สามิส/นิรามิส — มีอามิส/ไม่มีอามิส
3
จิตตานุปัสสนา
Mind Contemplation
· จิตมีราคะ / ปราศจากราคะ
· จิตมีโทสะ / ปราศจากโทสะ
· จิตมีโมหะ / ปราศจากโมหะ
· จิตหดหู่ / ฟุ้งซ่าน
· จิตเป็นสมาธิ / ไม่เป็นสมาธิ
· จิตหลุดพ้น / ยังไม่หลุดพ้น
4
ธัมมานุปัสสนา
Dhamma Contemplation
· นิวรณ์ ๕ — สิ่งกั้นจิต
· ขันธ์ ๕ — ส่วนประกอบชีวิต
· อายตนะ ๑๒ — ทวารและอารมณ์
· โพชฌงค์ ๗ — องค์แห่งการตรัสรู้
· อริยสัจ ๔ — ความจริงอันประเสริฐ