ทีฆนิกาย มหาวรรค · เล่ม ๑๐

สติปัฏฐาน ๔

Satipaṭṭhāna · มหาสติปัฏฐานสูตร

หนทางสายเอก (เอกายนมรรค) เพื่อความบริสุทธิ์ของสัตว์ ก้าวล่วงโสกะปริเทวะ ดับทุกข์โทมนัส บรรลุนิพพาน — ฐานที่ตั้งแห่งสติ ๔ ประการ

📖 มหาสติปัฏฐานสูตร (ที.ม. เล่ม ๑๐) บาลีอักษรไทย ม.มู. เล่ม ๑๒ (ฉบับย่อ)

กายานุปัสสนา

Body Contemplation

· อานาปานสติ — ลมหายใจเข้าออก

· อิริยาบถ — ยืน เดิน นั่ง นอน

· สัมปชัญญะ — รู้ตัวในอิริยาบถ

· ปฏิกูลมนสิการ — อสุภะ ๓๒

· ธาตุมนสิการ — ดิน น้ำ ไฟ ลม

· นวสีวถิกา — ป่าช้า ๙ หมวด

เวทนานุปัสสนา

Feeling Contemplation

· สุขเวทนา — ความรู้สึกสุข

· ทุกขเวทนา — ความรู้สึกทุกข์

· อทุกขมสุข — เฉยๆ ไม่สุขไม่ทุกข์

· สามิส/นิรามิส — มีอามิส/ไม่มีอามิส

จิตตานุปัสสนา

Mind Contemplation

· จิตมีราคะ / ปราศจากราคะ

· จิตมีโทสะ / ปราศจากโทสะ

· จิตมีโมหะ / ปราศจากโมหะ

· จิตหดหู่ / ฟุ้งซ่าน

· จิตเป็นสมาธิ / ไม่เป็นสมาธิ

· จิตหลุดพ้น / ยังไม่หลุดพ้น

ธัมมานุปัสสนา

Dhamma Contemplation

· นิวรณ์ ๕ — สิ่งกั้นจิต

· ขันธ์ ๕ — ส่วนประกอบชีวิต

· อายตนะ ๑๒ — ทวารและอารมณ์

· โพชฌงค์ ๗ — องค์แห่งการตรัสรู้

· อริยสัจ ๔ — ความจริงอันประเสริฐ

คำถามที่พบบ่อย

สติปัฏฐาน 4 คืออะไร?

สติปัฏฐาน 4 คือหลักการเจริญสติ 4 ฐานที่ตั้ง ได้แก่ กายานุปัสสนา (พิจารณากาย) เวทนานุปัสสนา (พิจารณาเวทนา) จิตตานุปัสสนา (พิจารณาจิต) ธัมมานุปัสสนา (พิจารณาธรรม) เป็นหนทางสายเอกเพื่อบรรลุนิพพาน

มหาสติปัฏฐานสูตรอยู่ในพระไตรปิฎกเล่มไหน?

มหาสติปัฏฐานสูตรอยู่ในพระสุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย มหาวรรค เล่มที่ 10 และสติปัฏฐานสูตร (ฉบับย่อ) อยู่ในมัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ เล่มที่ 12

วิปัสสนากรรมฐานกับสติปัฏฐานเกี่ยวข้องกันอย่างไร?

สติปัฏฐาน 4 เป็นรากฐานของวิปัสสนากรรมฐาน การพิจารณาขันธ์ 5 ผ่านฐานทั้ง 4 ทำให้เห็นไตรลักษณ์ (อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา) นำไปสู่ความหลุดพ้น

🔍 สติปัฏฐาน 🔍 อานาปานสติ 🔍 วิปัสสนา 🌿 โพชฌงค์ ๗

ทีฆนิกาย โพชฌงค์ ๗ เล่ม ๑๐