ขุ.ขุ. / ขุ.สุ. เล่ม ๒๕
เมตตาสูตร
กรณียเมตฺตสุตฺต — สูตรแห่งเมตตาภาวนา
พระสูตรว่าด้วยการเจริญเมตตา แผ่ความรักความปรารถนาดีให้สัตว์ทั้งหลายอย่างไม่มีประมาณ บาลีอักษรไทย พร้อมคำแปลภาษาไทย
ที่มา: เมตตาสูตร หรือ กรณียเมตฺตสุตฺต ปรากฏในขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ และสุตตนิบาต เป็นพระสูตรที่พระพุทธเจ้าทรงสอนภิกษุให้เจริญเมตตาภาวนา โดยแผ่ความรักต่อสัตว์ทั้งหลายโดยไม่จำกัดขอบเขต เมตตาภาวนาที่เจริญดีแล้ว จะทำให้ผู้ปฏิบัติมีจิตประณีต ไม่เวียนมาสู่ครรภ์อีก
บาลี
กรณียมตฺถกุสเลน ยํ ตํ สนฺตํ ปทํ อภิสเมจฺจ สกฺโก อุชู จ สุหุชู จ สุวโจ จสฺส มุทุ อนติมานี ฯ
แปลไทย
กิจที่ควรทำของผู้ฉลาดในประโยชน์ ผู้บรรลุสันติบทแล้ว คือ พึงเป็นผู้สามารถ ซื่อตรง ซื่อตรงยิ่ง ว่าง่าย อ่อนโยน ไม่ดูถูกตน
บาลี
สนฺตุสฺสโก จ สุภโร จ อปฺปกิจฺโจ จ สลฺลหุกวุตฺติ สนฺตินฺทฺริโย จ นิปโก จ อปฺปคพฺโภ กุเลสุ อนนุคิทฺโธ ฯ
แปลไทย
พึงเป็นผู้สันโดษ เลี้ยงง่าย มีธุระน้อย มีความเป็นอยู่เบา มีอินทรีย์สงบ มีปัญญา ไม่คะนอง ไม่ยึดติดในตระกูล
บาลี
น จ ขุทฺทํ สมาจเร กิญฺจิ เยน วิญฺญู ปเร อุปวเทยฺยุํ สุขิโน วา เขมิโน โหนฺตุ สพฺเพ สตฺตา ภวนฺตุ สุขิตตฺตา ฯ
แปลไทย
อนึ่ง ไม่พึงทำสิ่งเลวทรามใดๆ ที่วิญญูชนจะติเตียนได้ ขอสัตว์ทั้งหลายจงเป็นผู้มีสุข มีความเกษม มีตนเป็นสุขเถิด
บาลี
เย เกจิ ปาณภูตตฺถิ ตสา วา ถาวรา วา อนวเสสา ทีฆา วา เย มหนฺตา วา มชฺฌิมา รสฺสกา อณุกถูลา ฯ
แปลไทย
สัตว์มีชีวิตทั้งหลายที่มีอยู่ ไม่เว้นเลยแม้แต่ตัวเดียว ทั้งที่สั่นไหวและมั่นคง ทั้งที่ยาว ใหญ่ กลาง สั้น เล็ก อ้วน
บาลี
ทิฏฺฐา วา เย จ อทิฏฺฐา เย จ ทูเร วสนฺติ อวิทูเร ภูตา วา สมฺภเวสี วา สพฺเพ สตฺตา ภวนฺตุ สุขิตตฺตา ฯ
แปลไทย
ทั้งที่เห็นแล้วและยังไม่เห็น ทั้งที่อยู่ไกลและอยู่ใกล้ ทั้งที่เกิดแล้วและแสวงหาภพ — ขอสัตว์ทั้งปวงจงมีตนเป็นสุขเถิด
บาลี
น ปโร ปรํ นิกุพฺเพถ นาติมญฺเญถ กตฺถจิ นํ กิญฺจิ พฺยาโรสนา ปฏิฆสญฺญา นาญฺญมญฺญสฺส ทุกฺขมิจฺเฉยฺย ฯ
แปลไทย
บุคคลไม่พึงหลอกลวงกัน ไม่พึงดูหมิ่นกันในที่ไหนๆ ไม่ควรปรารถนาทุกข์แก่กันและกัน เพราะความโกรธ เพราะมีความดำริเป็นข้าศึก
บาลี
มาตา ยถา นิยํ ปุตฺตํ อายุสา เอกปุตฺตมนุรกฺเข เอวมฺปิ สพฺพภูเตสุ มานสํ ภาวเย อปริมาณํ ฯ
แปลไทย
มารดาถนอมบุตรคนเดียวผู้เกิดแต่ตนด้วยชีวิตฉันใด พึงเจริญจิตไม่มีประมาณในสัตว์ทั้งปวงฉันนั้นเถิด
บาลี
เมตฺตํ จ สพฺพโลกสฺมึ มานสํ ภาวเย อปริมาณํ อุทฺธํ อโธ จ ติริยญฺจ อสมฺพาธํ อเวรํ อสปตฺตํ ฯ
แปลไทย
พึงเจริญเมตตาจิตไม่มีประมาณในโลกทั้งปวง ทั้งเบื้องบน เบื้องต่ำ และเบื้องขวาง — ไม่คับแคบ ไม่มีเวร ไม่มีศัตรู
บาลี
ติฏฺฐํ จรํ นิสินฺโน วา สยาโน วา ยาวตสฺส วิตมิทฺโธ เอตํ สตึ อธิฏฺเฐยฺย พฺรหฺมเมตํ วิหารํ อิธมาหุ ฯ
แปลไทย
พึงตั้งสติอย่างนี้ไว้ ไม่ว่าจะยืน เดิน นั่ง หรือนอน ตราบเท่าที่ยังไม่ง่วง — นักปราชญ์กล่าวว่านี้เป็นพรหมวิหาร
บาลี
ทิฏฺฐิญฺจ อนุปคมฺม สีลวา ทสฺสเนน สมฺปนฺโน กาเมสุ วิเนยฺย เคธํ น หิ ชาตุ คพฺภเสยฺยํ ปุนเรตีติ ฯ
แปลไทย
ไม่เข้าถึงทิฏฐิ มีศีล ถึงพร้อมด้วยทัสสนะ กำจัดความโลภในกามแล้ว — ย่อมไม่เวียนมาสู่ครรภ์อีกเลย
หลักสำคัญของเมตตาภาวนา
- 🙏 แผ่เมตตาให้สัตว์ทั้งหลายโดยไม่แบ่งแยก — สูงต่ำ ใกล้ไกล เห็นแล้วหรือยังไม่เห็น
- 💚 เหมือนมารดารักษาบุตรคนเดียวด้วยชีวิต — ไม่มีขอบเขต ไม่มีเงื่อนไข
- 🧘 เจริญได้ทุกอิริยาบถ — ยืน เดิน นั่ง นอน
- ✨ ผลสูงสุด: ไม่เวียนมาสู่ครรภ์อีก (คือบรรลุนิพพาน)